|



|
iswK
stUzYNts PYzrysLn df sMKyp ieiqhfs |
|
iswK
kOm vloN afpxy kOmI insLfinaF dI pUrqI leI, nOjvfn aqy ividafrQIaF nUM gurU
gRMQ aqy gurU pMQ dI srprsqI hyT cwlidaF afpxy kOmI insLfinaF dI pUrqI leI
iswK stUzYNts PYzrysLn nF dI jQybMdI 1944 ivwc lfhOr ivKy bxfeI geI aqy ies
dy pihly pRDfn sR[ srUp isMG sn| ieh Auh smF sI jdoN ihMdosqfn nUM aMgryjL
smrfj qoN jld hI KulfsI iml jfx dy ikafs lgfey jf rhy sn aqy hr koeI nvy
ajLfd hoey iKqy ivwc afpxIaF KfhsLF dI pUrqI aqy afpxI kOm dI Xog rihnumfeI
leI nOjvfn sLkqI nUM sMgTq krn dI soc irhf sI| ihMdosqfn nUM afjfdI,
muslmfnF nUM vwKrf mulk pfiksqfn aqy pMjfb qy iswKF nUM vMz aqy qbfhI ihwsy
afeI| iswK lIzrF ny nihrU, gFDI qy kFgrs dy vfidaF ’qy XkIn kr ky ihMdosqfn
ivwc rihxf mnjLUr kr ilaf aqy vwKry dysL dI pysLksL nUM nkfr idwqf| ies vMz
dOrfn PYzrysLn vrkrF ny vMz ivwc byGr hoey lokF dI hr qrHF nfl shfieqf kIqI|
ies qoN ielfvf PYzrysLn vloN vwK-vwK skUlf kfljF ivwc XUint bxf ky, Dfrimk
smfgm kr ky aqy gurmiq kYNp lgf ky nOjvfnF nUM sMgTq kIqf|
1978 qoN 1984 qwk df smF PYzrysLn dy ieiqhfs df Auh smF hY jdoN ieh
jQybMdI afpxy pUry jlOa nfl ivcrI| 1978 ivwc BfeI amrIk isMG jI PYzyrsLn dy
pRDfn bxy| BfeI sfihb jI dI sMq bfbf jrnYl isMG iBMzrFvfilaF nfl nyVqf kfrn
ijwQy PYzyrsLn ny iswK kOm vloN afpxy hwkF vfsqy lgfey gey moricaF ivwc
vwD-cVH ky ihwsf ilaf EQy hI pMjfb aqy dUsry sUibaF ivwc iswK nOjvfnf dI
sLkqI nUM jLbrdsq rUp ivwc sMgTq kIqf| jdoN BfrqI hkUmq vloN 1984 ivwc drbfr
sfihb ivKy hmlf kIqf igaf qF BfeI amrIk isMG jI sMq bfbf jrnYl isMG jI
iBMzrFvfilaF dy mozy nfl mozf joV ky BfrqI POj df mUMh qoVvF jLvfb dyNdy
hoey sLhIdI jLfm pI gey| drbfr sfihb Aupr hmly aqy BfeI amrIk isMG jI aqy
hor anykF isMMGF-isMGxIaF dI sLhIdI qoN bfad iswK nOjvfnF ny afpxf hwk afpxf
kOmI Gr lYx leI hiQafr bMd sMGrsL sLurU kIqf aqy PYzrysLn ny BfeI gurjIq
isMG dI agvfeI ivwc hiQafr bMd sMGrsL ivwc ihwsf ilaf| bdiksmqI nfl ies smyN
PYzrysLn ivwc DVybMdI sLurU ho geI sI| pr PYzrysLn dy asl vfirs pihlF BfeI
gurjIq isMG aqy AunHF dI sLhIdI qoN bfad BfeI dljIq isMG dI agvfeI ivwc kOmI
sMGrsL Kfiqr jUJdy rhy|
1992 ivwc BfeI dljIq isMG dI igRPqfrI ho geI aqy PYzrysLn ies dy asl
hwkdfr iswK ividafrQIaf qoN dUr clI geI| BfeI dljIq isMG jI dy jylH ivwc
njLrbMd hox dy bfvjLUd kIqy AuwdmF sdkf 2003 ivwc PYzrysLn df punr gTn kIqf,
ijs qihq pihlF aYzhfk kmytI aqy iPr 16 mfrc,2003 nUM kyNdrI kmytI df gTn kr
ky PYzrysLn ies dy asl hwkdfr iswK ividafrQaF nUM sONp idwqI| BfeI syvk isMG
jo Kud iek ividafrQI hn nUM PYzrysLn dy pRDfn vjoN syvf sOpI| AunHF vwK-vwK
skUlF, kfljF XUnIvristIaF aqy hornf ividak sMsQfvF ivwc ividafrQIaF nfl
qfl-myl kfiem kr ky PYzrysLn dy XUint sQfipq kIqy| ies smyN dOrfn PYzryysLn
vloN smyN-smyN ’qy gurmiq smfgmF, gurmiq aqy vrkr tryinMg kYNpF aqy sYmInfrF
df afXojn kIqf igaf|
BfeI syvk isMG ny PYrysn dy sMivDfn dI pflxf krdy hoey 30 sfl dI Aumr
hwd pUrI ho jfx qy, 20 sqMbr nUM luiDafxf ivKy PYzrysLn dy sQfpnf idvs mOky,
PYzrysLn dI pRDfngI qoN asqIPf dy idwqf, Bfvy ik Auh ajy iewk ividafrQI hI
sn| ies qoN bfad BfeI mnDIr isMG nUM srb-sMmqI nfl pRDfn bxfieaf igaf hY aqy
bfkI dI kyNdrI kmytI ivwc BfeI pRBsLrnbIr isMG (mIq pRDfn), BfeI hrdyv isMG
krnfl (jn[ skwqr), BfeI prmjIq isMG gfjLI (pRYs skwqr), BfeI kuldIp isMG (sMXukq
skwqr), guribMdr isMG ipRMs (ivwq skwqr) aqy ismrn isMG mihqf (jQybMdk skwqr)
syvf kr rhy hn| |