|
Bfrq
df hfkm vrg ieh smJx ivc asmrwQ irhf hY ik pMjfb aqy Bfrq df BivwK iek dUjy
nfl juVy hoey hn| pMjfb bfry apxfeI koeI aXog nIqI iswDf Bfrq dy sMgTn AuWqy
asr pf skdI hY| hux qwk kyNdrI hfkm vrg vloN pMjfb pRqI aml ivc ilaFdIaF
nIqIaF pMjfb leI hI nhIN sgoN Bfrq dy ivsLfl ihwqF leI vI Gfqk hn| ies df
kfrx pMjfb dI smwisaf ƒ nf smJx jF ies ƒ sMkIrx vrg ihwqF anusfr jfx buwJ ky
ivgfV ky dyKxf hY|
sMKyp
ivc, pMjfb dI smwisaf afriQk, swiBafcfrk aqy rfjsI hY| afriQk ies qrHF ik
vMz qoN ipwCoN jo arQcfrf Bfrq ny apxfieaf hY Aus ivc 'hrf ienklfb' afAux dy
bfvjUd mwDlI aqy CotI iksfnI ƒ vDx Puwlx dy mOky nhIN imly| ies 'ienklfb' df
Pfiedf vwzy ijLmINdfr ƒ hI imilaf hY| pMjfb ivc vwD iksfn mwDly aqy hyTly
vrg vfly hI hn| AunHF AuWqy Bfr viDaf hY| Bfrq dy kyNdrI pUMjIpqI ny afpxy
sMd aqy hor iksfnI dy sfDnF dy muwl afpxI mrjLI nfl insLicq krky aqy iksfnI
Auqpfdn ƒ Gwt kImq AuWqy KrId ky hyTly iksfn ƒ krjLy Qwly rwiKaf hY| nqIjy
vjoN Aus kol afpxy bwicaF ƒ sLihrI bwicaF vFg suiswiKaq krn aqy vD rhy
pUMjIvfdI pRbMD df ihwsf bnfAux dI sLkqI nhIN|
pMjfb
mslf aqy hyTlf iksfn ikAuNik iswK hY, ies leI ies vrg dy nOjvfn ny kyNdr
ivruwD hiQafr cuwk ley hn| ies nfl sLihrI iswK vrg df nOjvfn vI sLfml hY
ikAuNik Aus dy twbr kol vI kyNdrI hfkm nfl sbMiDq vpfrI nfl juVn dy vsIly
nhIN| pMjfb dy sLihrI iswK mwD vrg kol vI vDx dy sfDn Auny hI Gwt hn ijMny
mwDly aqy hyTly iksfn kol|
PYl
rhy BfrqI pUMjIpqI pRbMD df Jukfa, iksfnI aqy vpfr dy mwD-vrgF ƒ hjLm krn
vwl hY| pMjfb dy ieh vrg vI Kqry ivc hn| ienHF ƒ vDx-Puwlx jF bdl aKiqafr
krn df koeI mOkf pRfpq nhIN| ieh vDyry mwDlI aqy vwzI dsqkfrI rfhIN ho skdf
sI jo pMjfb ƒ ajy qwk nIqI vjoN nhIN idwqI geI| CotI dsqkfrI ieh sMkt hwl
nhIN kr skdI|
pMjfb
dI smwisaf df swiBafcfrk pihlU ieh hY ik kyNdrI pMUjIvfd ny mwDlI iswK
iksfnI aqy sLihrI mwD vrg AuWqy jo iewk muKI swiBafcfk sMgTnF df Bfr pfieaf
hY, Aus nfl ienHF vrgF ivc ieh aihsfs viDaf hY ik mOjUdf pRbMD ienHF dy
swiBafcfrk afpy vwloN vI lfpRvfh hY|
afriQk
dmn qoN swiBafcfrk dmn ƒ smJx dI Xfqrf pRsMsfXog hY| sMq iBMzrFvfilaF df
bfr-bfr ieh kihxf ik iswK “gLulfm” hn, asl ivc pUMjIvfd ivc ho rhI afriQk
luwt aqy swiBafcfrk dmn leI vriqaf alMkfr sI jo CotI iksfnI aqy mwDly iswK
vrg ƒ poh igaf| iswK stUzYNts PYzrysLn aqy dmdmI tksfl dy mwDlI iswK iksfnI
aqy sLihrI iswK mwD vrgI ivwc lokipRX hox df vwzf kfrx ienHF vrgF ivc kyNdr
ivruwD mOjUd guwsf hY ijs ƒ iksy hor pfsy nhIN lfieaf jf sikaf| PYzrysLn dy
lIzrF ny jo BfsLn-ivAuNq vrqI hY, Aus ny Auprokq vrgF dy avcyqn ƒ iswDf
pryiraf hY| ijs qrHF PYl rhy pUMjIvfd aqy ies dy byikrk suBfa ny Bfrq dy mwD
vrgI nOjvfn ƒ inrgOrv kIqf hY, Aus df isLwdq nfl aihsfs pMjfb dy iswK nOjvfn
ny hI kIqf hY| kfrx Aus df piVHaf iliKaf hoxf aqy iswK ieiqhfs qoN pRyrxf
lYxf hY, ikAuNik iswK lihr buinafdI qOr ’qy kRFqIkfrI lihr sI, ies dy sB qoN
bOiDk sMgTn, ainaF ivruwD lVfeI nfl sbMiDq hn| sUrmgqI, sLhIdI aqy jƒn dI
hwd qwk lKsL leI jUJxf, iswK lihr dIaF aijhIaF ivsLysLqfvF hn jo nOjuafnF ƒ
pRyrxf idMdIaF hn| dwby hoey aqy bfkI iswK vrgF ƒ iswK nOjvfnF df ies pRyrxf
aDIn lVnf swiBafcfrk aqy rfjsI nfiekI lwigaf hY| ieh kihxf hY ik iswK nOjvfn
amIr iksfnI dy ihwqF leI lV rhy hn, jfiejL nhIN| amIr iksfnI, ies lVfeI ƒ
kyNdr qoN irafieqF lYx leI jF gwdI hfsl krn leI vrq jLrUr lYNdI hY| pr lV
rhy iswK nOjvfn AunHF dy numfieMdy nhIN| AunHF df akflI dl nfl ivroD iesy
Prk ivcoN pYdf hoieaf hY|
pMjfb
dI smwisaf df rfjsI pwK pRBuqf leI lVfeI hY| kyNdr df pUMjIpqI pRDfn hfkm
gRoh afpxI pRBuqf sQfipq krn leI iek iksfn pRDfn swiBafcfrk iekfeI ƒ dbfAuxf
cfhuMdf hY qF ik Aus dy Dn ƒ afpxI mrjLI anusfr vrq sky|
ies
qrHF afriQk, swiBafcfrk aqy rfjsI pwKF qoN pIzI pMjfb dI smwisaf idno idn
hor guMJldfr bx rhI hY| kyNdr df hfkm gRoh afpxI pRBuqf kfiem rwKx leI pMjfb
dI smwisaf ƒ ies dy Auprokq dwsy pwKF ƒ njLro Ehly kr ky ies ƒ kyvl
rfj-pRbMD aqy kfƒn dI smwisaf vjoN jF iPLrkU dihsLqgrdI vjoN pysL kr irhf hY|
ies dy hwQkMizaF df pRYs vI pMjfb dy ros ƒ “rfsLtr ivroDI” aqy “dysL DRohI”
afK irhf hY| kfrx bVf spwsLt hY| kyNdrI hfkm gRoh kol afpxI pRBuqf kfiem
rwKx leI koeI drsLn jF isDFq nhIN ikAuNik ies ny swqf iksy ienklfb rfhIN
nhIN ijwqI aqy nf hI swqf hfsl krn ipwCoN koeI ienklfbI jugq iqafr kIqI hY|
ieh kMm jvfhr lfl nihrU ƒ krnf cfhIdf sI pr Auh pwCm dy burjUaf lokqMqr df
dIvfnf hox kfrx ies pfsy koeI inwgr kMm nf kr sikaf|
pwCm
ivc pUMjIvfd ny afpxy bhupwKI sMkt ivc pRBuqf kfiem rwKx aqy smfj dy nfiek
bxn leI jo hiQafr vriqaf hY Auh hY hfeItYk jF srboqm tYknflojI ivkisq krnI|
ieh hiQafr ivkisq pUMjIvfdI dysLF ivc kfmXfb hY ikAuNik ies nfl pUMjI dI vMz
vDyry sMqoK vflI bxI hY| afm kfimaF dI AujLrq ivc vfDf hoieaf hY| pr Bfrq
ivc, pUMjIpqI pYNqVy AuWqy ivkisq ho rhy dysLF vFg ieh nfarf kfmXfb nhIN
ikAuNik iewQy vD rhI pUMjI ƒ hfkm gRoh hI hVp kr irhf hY afm lokF df asMqoK
qy grIbI hor vD rhy hn pMjfb dIaF asPlqfvF ƒ Zwkx vfsqy hfkm gRoh ny pMjfb
dI smwisaf ƒ iPrkU rMg dy ky aqy rfj dI dihsLqgrdI vDf ky, afpxI pRBuqf dy
sfl vDfAux dI koisLsL kIqI hY|
pMjfb
dI smwisaf df hwl pulIs aqy rfj srkfr rfhIN kIqf jf irhf dmn nhIN sgoN pMjfb
dI iswK-pRDfn pMjfbI kOm dI afriQk, swiBafcfrk aqy rfjsI ibhqrI leI pYdf
hoeI lihr ƒ smJxf aqy ies kOm leI BfrqI pRbMD ivc Xog QF bxfAuxf hY| ikAuNik
ies lihr df nyqrqv KfVkU iswKF dy hwQF ivc hY, ies ƒ iPrkU nhIN smJxf cfhIdf,
pMjfbIaF df iek ihMdU ihwsf, kuwJ ieiqhfisk kfrxF krky pMjfb dI lVfeI ivc
kyNdr nfl hY| Aus ƒ ieh smJx dI loV hY ik Aus dI mukqI pMjfb dI ros lihr ivc
iswK lIzrisLp nfl hox ivwc hY| iswK nyqrqv asl ivc pMjfbI nyqrqv hY| ies dy
nfiek ies ƒ hor ivsLfl aqy gurU sfihbfn dy afdrsLF anusfr kRFqIkfrI
mnuwKvfdI rwKxgy, ies dI AumId kIqI jf skdI hY| kRFqIkfrI iswK afdrsLF qoN
pMjfb df aglf pVfa smfjvfdI kRFqIkfrIaF dy nyqrqv ivwc jUJxf sI, pr rvfieqI
kimAUinst pfrtIaF dy iswK ivrsy ƒ TIk nf smJx kfrx ieh vfpr nhIN sikaf|
ajokI siQqI ivwc iswK-pRDfn pMjfbI kOm leI iswK nOjvfnF dI lVfeI Kwby pwKI
kOmI pCfxF ƒ Auqsfihq krn vfly KfVkUaF nfl rl ky lVn ivwc bxdI hY|
pMjfb
dy ieiqhfs ivc do Xogdfn aiqaMq gOrv vfly hn| AunHF ny pMjfb dI
ivsLv-idRsLtI aqy cirwqr Ausfry hn| pihlI sI afrIaF df bRihmMzIkrn, ijs nfl
dRfvV swiBafcfr ƒ afpxy ivwc smo ky iewk bhu-pfsfrI aqy ivsLflqr jgq df
sMgTn krnf ijs ivc bl smfDI aqy cyqnqf AuWqy sI| nfl hI ivkisq sMdF nfl KyqI
aqy sLihrI swiBafcfr ƒ vDfAux AuWqy hI jLor sI| dUjf Xogdfn iswK gurU
sfihbfn df sI ijnHF ƒ ieslfm aqy ies dI dmnkfrI styt dI vMgfr ƒ svIkfr krky
iewk nvF ivsLv sMgTn hI nhIN ricaf, sMkIrx aqy aDogq ho rhI ivsLv-idRsLtI
aqy sMsQfvF ƒ ieiqhfisk krm rfhIN bdlx df sMklp idwqf| ies Xogdfn ny pMjfb
ivc guxfqmk qbdIlI ilaFdI| ies dI mohr hux qwk kfiem hY| ikAuNik ieiqhfisk
qOr ’qy iswK gurU sfihbfn df Xogdfn guxfqmk hY, ies leI pMjfbI kOmI df
iswK-pRDfn hoxf iek ieiqhfsk swc hY| ies ƒ iPrkU kihxf ieiqhfs qoN ienkfr
krnf hY| jdoN qwk ies df nvyN kRFqIkfrI sMklpF nfl sMXog nhIN bxdf, ies df
rUp AuhI rhygf jo awj hY|
Bfrq
df dysL aqy rfj-pRbMD vjoN BivwK surwiKaq qd hI hY jy sfzf hfkm gRoh pMjfb
dI iswK-pRDfn kOm dI afpxI swiBafcfrk aqy rfjnIqk ivsLysLqf ƒ svIkfr kry|
pMjfb ƒ iek kOm df Gr mMny| ies ƒ afpxy ivkfs leI loVINdI shfieqf nfl dyvy|
sMivDfn ivwc loVINdIaF qbdIlIaF ilafvy|
BfvyN Bfrq dIaF kOmF ƒ pUrI pRPulqf qF
sFJIvflqf vfly pRbMD ivwc hI iml skdI hY qF vI pUMjIvfdI pRbMD afpxy ivwc
lck pYdf krky kfPI qswlI aqy afriQk swiBafcfrk ivkfs krvf skdf hY| jy iswK
nyqrvq ivwc AuWqrI pMjfb dI sÍY-pCfx leI aqy kyNdr dIaF aXog nIqIaF ivruwD
AuWTI ros lihr ƒ “iPrkU” aqy “dihsLqgrd” kih ky kyvl dbfAux df hI Xqn kIqf
jfvygf qF pMjfb dy lok, ivsLysL krky iswK, Bfrq nfloN dUr ho jfxgy| ies dy
nqIjy Bfrq dIaF bfkI kOmF aqy GwtigxqIaF dy pRsMg ivc bhuq iBafnk inkl skdy
hn| pMjfb dI sMqusLtqf BfrqI sMgTn ivwc nvIN jfn ilaf skdI hY aqy ies dI
dUrI BfrqI sMgTn dy iKlrn-puwlrn dI pRikiraf afrMB kr skdI hY| |