Download DRChatrickWeb Font
  More Documents
View Images of Bhai Jinda Sukha
Back to Reffering Page

Back To Home

 



 


BfeI hrijMdr isMG ijMdf aqy suKyv isMG suwKf dI bfrqI rfsLtr pqI dy nF KuwlI icwTI


Bhai Harjinder Singh Jinda and Sukhdev Singh Sukha ¡

‘‘rfsLtrpqI’’ jI,
sLhIdI sPLr `qy pey do isMGF dI siq sRI akfl pRvfn kro.

isDFq rUp ivc ieh spsLt krnf ibhqr rhygf ik sfzf ‘rfsLtr’ gurU gMRQ sfihb dI ilv ivc juiVaf Kflsf pMQ hY, ijs dy crnF dI DUV nUM mwQy AuWqy lf ky asF Kfilsqn dI mMijLl vwl pihly kdm rwKy sn. Kflsf pMQ dI sLkqI nUM imtfAux df Xqn krn vflIaF quhfzIaF POjF dy jnrl vYidaf df Kfqmf vI sLhfdq vwl jFdy sfzy ienHF ibKVy pYNizaF dOrfn vfpiraf iek aijhf ‘sLuB krm’ sI, ijsny ies ieiqhfsk swcfeI nUM iek vfr muV sfiKafq kIqf hY ik Kflsf pMQ dI afjLfd vfqfvrx ivc sfh lYx dI rIJ, gLYrq aqy axK nUM mlIafmyt nhIN kIqf jf skdf.

ieQy asIN ieh vI spsLt kr dyxf cfhuMdy hF ik ieh sLbd asIN quhfnUM iek ivakqI dI hYsIaq ivc nhIN sgoN sdf qoN hI pMQ ivroDI clI af rhI Bfrq dI iPrkfpRsqI bRfhmxI srkfr dy muKI nUM ilK rhy hF. idwlI dy ies kUV dy qKLq AuWqy jo vI ibrfjmfn hY, sI jF hovygf - Auhf sfzy leI jLulm qy jbr df pRqIk hY. asIN ieh vI nhIN Buwl rhy ik ijs vyly Kudf qoN vrosfey mhfn drvysL sfeIN mIaF mIr vwloN rwKI nINh AuWqy Ausry sfzy rwb dy Gr AuWqy ‘‘pfp dI jMJ’’ cVHI sI, Aus vyly quhfzI QF AuWqy iswKI dy Bys ivc iek kfPLr bYTf hoieaf sI. pMQ ny Aus nfl vwKiraF ‘ihsfb’ krnf hY, jdoN ik iswK ieiqhffs Aus nfl bxdf ‘inaF’ krygf.

PFsI df hukm iKVy mwQy prvfn hY

quhfzI POj ny drbfr sfihb aqy akfl qKLq AuWqy hmlf krky ielfhI sfdgI ivc ivcr rhI iek sMq-ispfhI kOm dy ichry dIaF rOxkF luwtx df Xqn kIqf sI. iek vfr qF sfnUM vI ieMJ prqIq hoieaf ijvyN sfzI kOm Gor AuudfsIaF ivc zuwb geI sI. pr asF afpxf ieiqhfsk PrjL adf krky quhfnuM ieh aihsfs krvfieaf hY ik sfzy suwKf isMG, mihqfb isMG aqy AUDm isMG quhfzy mIr mMnU, vjIdy, lKpq, irbYro qy zfierF dy ikqy nyVy qyVy pRCFivaF vFg qur iPr rhy hn. Kflsf-idRsLtI anusfr asF jo kuJ vI kIqf hY, Aus dy ievjL ivc agMmI bKLisLsL qoN CykI hoeI aqy ‘‘ibpr sMskfr’’ dI mfr hyTF afeI quhfzI adflq vwloN sfnUM idwqf igaf PFsI df hukm iKVy mwQy pRvfn hY. mOq dI iqwKI Dfr nUM CUh ky asIN sMpUrn hox jf rhy hF, ikAuNik sLhfdq qoN ibnF ijLMdgI df suhfvxf mylf juV nhIN skdf.

ibpr sMskfr qy gurU cyqnf

swc qF ieh hY ik ihMdU Drm df bRfhmxI rUp akfl qKLq dI ‘giq imq’ nUM ivvhfirk socxI nfl imQdf hY. ieh socxI Kflsf pMQ dI ies mhfn sMsQf nUM Krvy duinafvI Drfql AuWqy rwK ky vyKdI, smJdI aqy ibafn krdI hY. ies hflq ivc pYdf hox vflI idRsLtI aMdr akfl qKLq iek sfDfrn iemfrq jF vwD qoN vwD pUjf df sQfn bx jFdf hY. Kflsf pMQ nUM ieh siQqI pRvfn nhIN ikAuNik Kflsf qyj dI pUjf nhIN krdf sgoN qyj nUM Dfrn krky ieiqhfs ivc Auqrdf hY. akfl qKLq dy swc ny sfnUM ieh sJmfieaf hY ik Kflsf jI ny sLsqr Dfrn krky mIr dI mIrI Koh lYxI hY aqy sLbd dI pRIq krky pIr dI pIrI iKwc lYxI hY. ies isDFq ny mIrI qy pIrI dy Kyqr ivc kyNdrIkrx dIaF qfkqF nUM Kqm krky ‘hMny hMny pIrI’ dy isDFq nUM sQfpq krnf hY.

pr ibpr Dfrf leI ieh isDFq byhwd Kqrnfk sI ikAuNik ies nfl lok jfgrUk hI nhIN sn huMdy sgoN ibpr Dfrf dy kuPr nUM qoV ky akfl qKLq dI CF hyT hiQafrbMd Gol leI sMGrsL lfmbMd kr rhy sn. kyNdrIkrx dy svfmI qurMq hrkq ivc afey aqy AunHF ny mIrI dy Kyqr ivc ‘dysL dI eykqf aqy aKMzqf’ nUM gMBIr Kqry dI duhfeI aqy pIrI dy Kyqr ivc ‘‘dyhDfrI gurUaF dy bol bfly’’ nUM AuqsLfihq kIqf.

ibpr sMskfr ny AuNj qF gurU-cyqnf AuWqy ies dy jnm qoN hI vfr krny sLurU kr idwqy sn. pr 15 agsq 1947 nUM ‘‘sMsfrI bfdsLfhI’’ sFBx ipCoN ies dy vfr vDyry iGRxq sLkl aKLiqafr kr gey. quhfzI pfrlImYNt, quhfzIaF adflqF, ividak sMsQfvF aqy sMcfr mfiDam ny ipCly kuJ dhfikaF ivc Kflsf-cyqnf aMdr afpxI srIrk bhuigxqI aqy sMsfrI mflkI df roab jmfAux dI koisLsL kIqI hY. sfnUM ieh kihx ivc iJjk nhIN hY ik Kflsf pMQ dIaF mhfn sMsQfvF, rvfieqF, iesdI mOilkqf aqy inafrI suqMqrqf nUM qbfh krn leI hr pwDr AuWqy aqy ivsLysL krky mnoivigafnk pwDr AuWqy sfijsLF dy brIk smfn iqafr kIqy gey. lwKF lsLkr Byj ky akfl qKLq dI pfvn iemfrq nUM nsLt krnf iesy hI sfijsL df iewk ihwsf sI. ibnHf sLwk ieh sfzI hsqI nUM imtfAux dI iek sfijsL sI. aijhI hflq ivc sfnUM ieh dwsx dI loV nhIN ik ies sfijsL ivc sLrIk aqy ies nUM XojnfbwD ZMg nfl isry cfVHn vfly POj dy jnrl vYidaf df Kfqmf ikMnf vfijb sI. ieh ieiqhfsk qy pivwqr kfrj pUrf krky asF afpxI jLmIr `qy ipaf boJ lfh idwqf aqy gvfhI idwqI hY ik Kflsf pMQ df asl rUp ibpr sMskfr qoN srb XuwgF ivc afjLfd hY. asF Kflsf pMQ nUM ‘‘ibprn kI rIq’’ qoN Kbrdfr krky dsLmysL ipqf dI prqIq hfsl kr leI hY.

jdoN kOmF krvt lYNdIaF hn

jdoN kOmF krvt lYNdIaF hn qF ieiqhfs vI QrQrfAux lwg jFdf hY. iesy QrQrfht dOrfn koeI bMdf bhfdr afpxy sLFqI mwT nUM alivdf afK isqmF dI ngrI srihMd dI iewt nfl iewt KVkfAuNdf hY, koeI cy guvyrf 1 ikAUbf dI vjLIrI nUM lwq mfr ky bMdUk ihwk nfl lf bolIvIaf dy jMglF ivc dusLmx ivruwD morcfbMdI krdf hY aqy koeI nYlsn mMzylf nslvfdI dusLmx df dIn kbUlx qoN nFh krky afpxI Aumr kfl koTVI dy lyKy lfAuxI vDyry ibhqr smJdf hY.

[[[ qy sfnUM qF ‘‘mrd agMmVy’’ dy vrosfey pMQ dy aduwqI jrnYl sMq jrnYl isMG dI ipafr BrI Cuh aqy sfQ mfnx df sdf sbwb hfsl irhf hY. asIN KMzy dI Dfr AuWqy qurn vfly iswK kOm dy anmol qy axigxq hIiraF dy pYrF dI DUV df iek ikxkf mfqr hF. kOm dy lyKy ijMd lfAux df suBfg ivrilaF ivcoN iksy ivrly nUM nsIb huMdf hY.

sfzy AuWqy ieh dosL lfAuxf iksy vI qrHF vfjb nhIN hovygf ik asIN iek inhwQy ivakqI AuWqy hmlf krky sUrmgqI df kMm nhIN kIqf. asIN ieh Xfd krfAuxf cfhuMdy hF ik qusIN afpxy bypnfh vsIilaF dI njfiejL vrqoN krky sfnUM hr Kyqr ivc jLlIl krn df Xqn kIqf hY. asIN qF hr Kyqr ivc inhwQy kr idwqy gey hF. qusIN afpxI aMnI POjI sLkqI aqy afDuilk jLmfny dy vDIaf qoN vDIaf hiQafrF nfl lYs ho. ies leI asIN KuwlHy mYdn dy ivc lVn dy Xog nhIN rihx idwqy gey. mOjUdf hflq ivc sfzy kol ies qoN isvf koeI cfrf nhIN sI rih igaf ik asIN jLflmF nUM AunHF dy kIqy dI sjLf dvfAux leI ieho ijhy ZMg qrIky aKLiqafr krIey ijnHF ivcoN iek jnrl vYidaf AuWqy lfgU kIqf igaf hY.

jdoN qusIN sfzI kOm ivruwD iek axaYlfnI jMg hI CyV rwKI hovy qF ies hflq ivc luwk iCwp ky Jptxf sfzf sLONk nhIN sgoN ieiqhfsk mjbUrI hY. quhfnUM ieiqhfs dI ieh hkIkq BuwlxI nhIN cfhIdI ik 18vIN sdI ivc jdoN abdflI qy nfdrsLfh vrgy DfVvI quhfzIaF bhU bytIaF nUM psLUaF vFg nUV ky kfbl vwl iljf rhy huMdy sn qF sfzy isdkI isMG AunHF nUM mukq krfAux leI jMglF, byilaF aqy rkVF ivcoN inkl ky dusLmx AuWqy krfry vfr krdy ik dusLmx sfzy hONsly qoN BYaBIq qy hYrfn ho jFdf. sfzf mfnvvfd qF eynf ivsLfl hY ik sfzy klfivaF ivc smuwcI DVkdI ijLMdgI hI smf skdI hY.

KflseI sLmsLIrF dy jOhr

AuNJ ipCly dhfky ivc sfzy isMGF qy quhfzy lsLkrF ivc ‘asl mukfbly’ bhuq Gwt hoey hn. pr ijQy ikqy hoey hn, AuQy sfzI sUrmgqI df jfhojlfl quhfzIaF KuPIaf PfeIlF ivc sFiBaf ipaf hovygf aqy ijs df awD pcwDf swc kdy kdfeIN quhfzIaF afpxIaF aKLbfrF ivc vI afAuNdf rihMdf hY. sfzf KflsfeI josL sfzy rUhfnI qjrby df iek aMg hY. aijhy smyN rUhfnIaq sfzIaF sLmsLIrF dI cmk ivc huMdI hY.

bRfhmxvfd dy pRqIinD hy ‘rfsLtrpqI’ ! aihmd sLfh abdflI dy swqvyN hmly (1764 eIsvIN) smyN isMGF dI sUrmgqI dy csLmdId gvfh kfjLI nUr muhMmd dI ieh gvfhI sux[[[ ‘‘ieAuN smJ ik bMdUk iksy ipCly smyN ivc ienHF isMGF ny hI bxfeI hovygI, lukmfn ny nhIN bxfeI hoxI. BfvyN bMdUkF qF hr iksy pfs bQyrIaF hn pr isMGF nfloN vwD ky ienHF bMdUkF nUM jfnx vflf sMsfr ivc koeI nhIN hY[[[[ myrI gwl dy gvfh 30 hjLfr Auh sUrmy hn ijhVy lVfeI ivc ienHF nfl lV cuwky hn.’’

asF inhwQy `qy vfr nhIN kIqf

iPr vI vYidaf AuWqy jdoN asF hmlf kIqf, Aus smN aMg riKak Aus dy nfl sI aqy Auh Kud vI hiQafrF nfl lYs sI. vYidaf AuWqy hmlf sfzI Ausy rxnIqI df ihwsf sI jo kdy sLhId mdn lfl ZINgrf, sLhId Bgq isMG, sLhId AUDm isMG qy sLhId krqfr isMG srfBf ny lfgU kIqI sI aqy awj vI dunIaF Br dy ienkflbI ies dI vrqoN nUM jfiejL TihrfAuNdy hn.

asIN quhfzy rfhIN ieh pYgLfm vI dyxf cfhuMdy hF ik sfzf ihMdusqfn dy mhfn lokF, ies dI DrqI nfl koeI vYr ivroD jF dusLmxI nhIN. AunHF pRqI nPLrq dI Bfvnf dy asN nyVy qyVy vI nhIN hF. asIN qF Drq-asmfn nUM afpxI glvwkVI ivc lYx leI ibhbl hF aqy smuwcy bRhmMz qy ies ivc vsdI rwsdI ijLMdgI dI afrqI Auqfrdy hF.

mjlUm vrg qy Kflsf

ihMdusqfn ivc dwby kuwcly lokF, sdIaF qoN bRfhmxvfd dI cwkI ivc ips rhy kroVF dilq BrfvF, dsF nhuMaF dI suwcI ikrq krn vfly ikrqIaF, muslmfnF qy hor sB Gwt igxqIaF, inEitaF aqy inafsiraF nfl sfzIaF aMqF dIaF ipafr BrIaF ‘KflsfeI sFJF’ hn. Auh sfzy hI hwz mfs qy sfzy hI lhU df ihwsf hn. nIly GoVy dy sfzy sLfh svfr ny qF AunHF nUM icrokxf hI pCfx ilaf sI. ijMnf nUM GmMzI bRfhmx nIc, cUhVy, cimafr, kwmI kmIn aqy pqf nhIN hor ikMny glIc sLbdF nfl afvfjL mfrdf sI, Auh sfry sfzy dsmysL ipqf dy nfdI puwqr bxy. Kflsy dIaF POjF ivc Auh jrnYl bxy aqy qKLqF qy qfjF ny AunHF nUM pRxfm kIqf.

asIN supinaF dI dunIaF ivc AuzfrIaF nhIN mfr rhy, sgoN qvfrIKL ivc KloH ky ieh aYlfn kr rhy hF ik sfzy gurUaF ny dilq BfeIcfry nfl sbMiDq lokF dy iesLk nfl rwqIaF mhfn rwbI rUhF dI bfxI nUM ipafr kIqf, plkF AuWqy ibTfieaf aqy iPr gurU gMRQ sfihb ivc afpxI bfxI dy brfbr drjf dy ky invfijaf. dilqF dI rUh aqy AunF dI aMqrIv pIV sfzy hI iksy drd df ihwsf hY. asIN qF AunHF dI hoNd dy inwG nUM mfx rhy hF. pr bRfhmx dy kuPLr df jfl eynf vwzf hY ik ajy sfzy ienHF BrfvF nuM sfzI lVfeI dI pUrI smJ nhIN lwg rhI. jdoN Auh Kflsy dI glvwkVI ivc af jfxgy qF sMsfrI bfdsLfhIaF dy mhfn ruqby iek vfr muV AunHF awgy swjdf krngy. sfnUM Aus smyN dI, Aus sulwKxI GVI dI AuzIk hY.

ieh gurU gMRQ sfihb hI hY, ijs awgy asIN srbwq dy Bly dI duaf mMgdy hF. jdoN sfnUM ies pfik gMRQ qoN afqm ivsLvfs imldf hY qF suwKf isMG qy mihqfb isMG mwsy rMgV df isr vwZ ilafAuNdy hn. ieQoN hI pRyrnf lY ky asIN quhfzy kUV kusq dy sfhmxy sLmUlIaq nfl ihwk zfh ky KVHy hF aqy aKIrly svfs qwk iek suqMqr qy KudmuKLqfr mulk ‘Kfilsqfn’ leI lVn qy jUJx df pRx krdy hF. qusIN bdI dy pRqIk bx gey ho aqy quhfzy pYrokfrF vwloN ijhVy vI qsIhy idwqy jf rhy hn, Auh iKVy mwQy Jwl rhy hF.

sfzy byaMq qy sqvMq nUM vI gurU gMRQ sfihb dy pRkfsL dI iek Jlk ny iksy mhfn kfrnfmy leI qoiraf sI aqy iPr Ausy agMmI pRkfsL dI iek ikrn sfnUM vI nsIb hoeI sI ik asF jnrl vYidaf nUM jf pUny Zfihaf.

asIN rihm dI KYr nhIN mMgdy

sfzy ieh pwqr nUM Buwl ky vI ikqy apIl nf smJ lYxf. asIN jnrl vYidaf nUM mfrn ipCoN afpxy kIqy Auqy aPLsos jfhr krky quhfzy koloN rihm dI KYr nhIN mMg rhy. sfnUM rqf vI pCqfvf nhIN, sgoN sInf qfx ky vizafeI df sbUq dy rhy hF. asIN ieh ieiqhfsk kfrnfmf krky bulbul dy gIq vFg hOly Puwl hF aqy sfzy ichiraF AuWqy iksy swjrI svyr vrgI qfjLgI aqy cmk hY.

asNIN Aus isMGfsn AuWqy ibrfjmfn hF ijQy sfnUM ijLMdgI dIaF asIm sMBfvnfvF df dIdfr krn df iek suBfg mOkf imilaf hY. sfnUM sLhfdq dy husIn qy guwwJy Byq pqf lwg rhy hn. sfzy gurU qF sfzy pihlF hI aMg sMg hn, sgoN asIN dunIaF Br dy sLhIdF nUM afpxy kol kol Kloqf mihsUs kr rhy hF. ieh rUhF sfzIaF BONdIaF awKF dI joq dI bolI nUM pVH ky smJ rhIaF hn. mhfn aYmrsn2 ny ikMnf ipafrf iliKaf hY ik ‘‘mnuwK dI nykI nUM hr smyN afpxy sLhIdF qy sUrbIrF dI loV huMdI hY. iesy leI qsIihaF df mukwdmf hr vyly cldf rihMdf hY.’’ sfzI sLhfdq ivc sukrfq vrgI cuwp hY aqy mnsUr vrgf ielfhI jnUMn. asIN Aus mukfm AuWqy hF ijQy smF qy sQfn afpxI lkIr iKwcx dy asmrQ hY. asIN ieiqhfs, Drm, PlsPy, gUVHy ielmF, qwQF qy vsqUaF nUM inrml srUp ivc dyK rhy hF.

jdoN asIN asmfnF dy Byq dsdy hoey sMsfr dy rOly rwpy qoN bhuq dUr jf cuwky hovFgy, AudoN vI asIN afpxI kOm dy nyVy hovFgy, AunHF dI sLfhrg qoN vI nyVy, ikAuNik sfzIaF AumIdF ny ajy dm nhIN qoiVaf, ikAuNik asIN mnuwKI zUMGfxF ivclI iek aijhI amrjoq hF jo Kflsy dy idlF ivc jgmg jgmg krdI rhygI.

rwb dI imhr hI sfzf grUr hY

quhfnUM afpxI duinafvI bfdsLfhI, srIrk bhuigxqI, nvIn qoN nvIn iksm dy aqI afDuink hiQafrF nfl lYWs lwKF lfho lsLkrF, byimsfl, vsIilaF, Coty mulkF aqy kOmF AuWqy DONs jmf ky AunHF nUM afpxI lwq hyT rwKx vflI dfdfigrI AuWqy koeI ivsLysL hI gLrUr hY. pr jLrf sfzy vwl dyKo. rwb dI imhr hI sfzf gLrUr hY. sfzy kol inrBAu qy inrvYr df soihlf gfAux vfly Kflsf pMQ dIaF asIsVIaF df amuk KjLfnf hY. quhfnMU ieiqhfs ivc Klfr ky dsm pfqsLfh dI ieh icqfvnI muV duhrfAuxf cfhuMdy hF :

bbIN gridisL byvPfey jLmF.
ik br hr bgujLrd mkIno mkF. arQfq

ik jLmfny dI byvPLf gridsL nUM dyK. ies ny dunIaF dI hr cIjL nUM afpxI lpyt ivc lY lYxf hY.

pr qusIN byvPf gridsL dI aslIaq nUM smJx leI AuWkf hI iqafr nhIN. hAumY qy sMsfrI svfrQF ny quhfnUM gRs ilaf hY. vkqI qy afrjLI kfmXfbIaF nfl quhfzf sMquln tuwtx lwgdf hY aqy quhfzy AuWqy aiBmfn df nsLf hfvI ho jFdf hY. kudrq dy vMn-suvMny rMg qwkx dI smrwQf qy agMmI idRsLtI, sdfcfr, inaF, akl dIaF KUbIaF qy dirafidlI vrgIaF mhfn brkqF qoN qusIN mihrUm ho gey ho.

qusIN afqmk qOr `qy kMgfl ho

duinafvI svfrQF ny quhfnUM afpxy klfvy ivc lY ilaf hY. quhfzI jLmIr gunfhF dy Bfr nfl lwd geI hY, pr qusIN pCqfvf jF qObf krn dy nyVy qyVy vI nhIN gey ikAuNik qusIN rwbI bKisLsL dy mhfn vyg qoN lFBy ho gey ho, ies leI Kflsf quhfzI sMsfrI bfdsLfhI nUM rwd krdf hY. qusIN sMsfrI bfdsLfhI dy qohPLy nUM sFBx dy kfbl hI nhIN ho. qusIN idsdIaF aqy CUhIaF jf skx vflIaF ibnsnhfr cIjLF nUM ies kdr muhwbq krdy ho ik ieh quhfzI mMijLl bx geIaF hn. quhfzI drvysLI dI hr iksm afpxI cmk Ko bYTI hY. idl nUM Gfiel krn vfly qusF bhuq mfVy kMm kIqy hn. ies leI sfnUM ieh aYlfn krnf pY irhf hY ik Kflsy dI PkIrI nfl quhfzf anuBv myl nhIN KFdf. asF quhfzI sLihnsLfhq nUM hor nhIN prKxf. ies AuWqy afqimk grIbI dy Gor sMGxy bwdl Cf gey hn.

jLrf afpxf KUnI ichrf dyKo

asIN afpxI mnoibrqI, pfrKU ivDI, isafxp, klpnf aqy nIJ nUM iek sMquilq avsQf ivc rwK ky hI quhfzy bfry Auprokq itwpxIaF kIqIaF hn. asIN quhfzy bfry ieh kihx df ieKlfkI afDfr vI rwKdy hF ikAuNik ipCly iek dhfky ivc Kfs krky sfkf nIlf qfrf ipCoN asIN quhfzI bfdsLfhI df kihr afpxy ipMzy `qy Jwilaf hY. asIN ies pwqr dy nfl iek vwKrI dsqfvyjL vI Byj rhy hF, jo ies pwqr df iek ihwsf hI hY. ies ivc qusIN amlF dy sLIsLy ivc afpxf KUnI ichrf dyK skogy.

1947 ivc kiQq afjLfdI ipCoN sB qoN kOVf svfd sfnUM cwKxf ipaf. afjLfdI leI sMgrfm ivc 95 PLIsdI kurbfnIaF qF Kflsy ny kIqIaF. pr rfj Bfg sFBidaF hI iPrkfpRsq/jfqpRsq hfkmF dy quhfzy gRih mMqrI ptyl ny iek ivsLysL srkulr jfrI krky iswKF nUM jrfiem-pysLf kOm df iKqfb dy idwqf.

duwD idwqf pr mINgxf Gol ky

sfry Bfrq ivc bolIaF dy afDfr `qy sUibaF dI vMz ho geI pr pMjfb dy lokF nUM ivqkry df isLkfr bxfieaf igaf. pMjfbI sUbf lYx leI lwKF iswK jylHF ivc gey qy sLhId hoey. jdoN 19 sflF ipCoN bwkrI ny duwD idwqf qF Auh vI myNgxf pf ky. 1966 ivc jdoN pMjfbI sUbf imilaf qF Auh vI lMgVf. cMzIgVH aqy pMjfbI boldy ielfky pMjfb qoN bfhr rwK idwqy gey. kOmFqrI inXmF dIaF DwjIaF Auzf ky pMjfb nUM ies dy kudrqI soimaF dI mflkI dy buinafdI hwk qoN vI ivrivaF kIqf igaf. dirafeI pfxIaF dI vMz df mfmlf ies dI spsLt imsfl hY.

qusF pMjfb dI afrQk AusfrI dI qfkq afpxy kol rwKI. pMjfb dy arQcfry leI apxfieaf rfh aMghIx, idsLfhIx aqy iek pfsV sI. ies nfl smuwcy arQcfry ivc asFvypn ny jnm ilaf.

qusIN cfhuMdy ho ik sfzI snaq quhfzy rihm AuWqy hI rhy aqy asIN kdy vI afpxy pYrF `qy afp KloH nf skIey. qusIN afpxy dr AuWqy sfnUM mMgqy bxy dyKxf cfhuMdy ho. pMjfb ivc KyqI aDfrq snaq nf mfqr hY. jdik BfrI snaq df nfm insLfn vI nhIN hY. asIN afpxy hwQF dI kmfeI afpxy vfsqy mihPLUjL rwKxf cfhuMdy hF pr qusIN pMjfb nUM ievyN luwt rhy ho ijvyN asIN quhfzI bsqI hoeIey.

qusIN pMjfb dI sLfh-rg vwZ rhy ho

qusIN sfzy klcr qy swiBafcfr nUM vI Korf lfAux leI koeI ksr bfkI nhIN CwzI. qusIN sfzI mfnisk avsQf hI aYsI bxf dyxf cfhuMdy ho ik asIN afpxy vwloN, afpxy sB kfsy vwloN, afpxI bolI vwloN, afpxy klcr vwloN, afpxy sLfnfmwqy ieiqhfs vwloN, gwl kI afpxy sB kuJ vwloN afpxy afp sLrmsfr hox lwgIey. qusIN sfnUM ‘aMdroN’ mfr ky `cfkr’ bxfAuxf cfhuMdy ho qF jo qusIN sfzf lhU pINdy rho qy asIN awKF mIt ky cuwpcfp brdfsLq krdy jfeIey.

qusIN cfhuMdy ho ik asIN quhfzy klcr dI bnfvtI ilsLk pusLk nUM afpxI qrjL-ey-ijLMdgI ivc Zfl leIey. qusIN sfzy klcr dI nINh puwt ky sfzI sLfhrg vwZ rhy ho. qusIN smJdy ho ik asF ieiqhfs ivc Gwtf hI Cfixaf hY.

pr hux asIN quhfzy hr kdm dI ibVk rwKdy hF. sfzIaF nfVF ivc ajy lhU hY. asIN afpxy klcr, afpxy swiBafcfr df ivkfs afpxy rMg ZMg nfl, afpxI mOilkqf aqy afpxy ieiqhfs dy anukUl krFgy. sB jfxdy hn ik isafsI qfkq hfsl kIqy qoN ibnHF koeI vI kOm afpxy klcr dI rfKI nhIN kr skdI aqy ieh sB kuJ iek suqMqr, vwKry qy KudmuKLqfr Kfilsqfn qoN ibnF sMBv nhIN ho skdf. ieho sfzI mMijLl hY, ijs leI asIN sLhfdq dy rhy hF:

hm ko siqgur rfj ilK dIaf. KflsY dyie Byt isr lIaf.
kuJ gwlF juJfrU vIrF nfl

hux asIN afpxy Kflsf pMQ nUM muKfiqb hox dI iejfjLq cfhuMdy hF. Kflsf pMQ dIaF vftF bhq hI ibKm hn. ieh pYNzf ‘‘KMinE iqKf qy vflhu inkf’’ hY. pr Kflsf pMQ ny hr hIly afpxI mhfn jdojihd dy mOilk qy sLuwD srUp nUM kfiem rwKxf hY. Aus dI smuwcI jdojihd AuWcI suriq ivc rMigaf aijhf iek ielfhI sPLr hY, ijs ivc Aus dI ilv gurU gMRQ sfihb nfl lgfqfr juVI hoeI huMdI hY. BfvyN mnuwKI igxqIaF dy kihr sfhmxy af Klox qy BfvyN dusLmx BVkVfht dI koeI ksr bfkI nf Cwzo qF vI aijhIaF iBafnk qoN iBafnk vihsLIafnf hflqF ivc vI Kflsf pMQ ny afpxf jLbq, TrMmf qy sihj tuwtx nhIN dyxf aqy bIqy ivc sUrbIr isMGF vwloN sLhIdIaF dy ky sQfpq kIqIaF rvfieqF nUM kfiem rwKxf hY.

Kflsy dI ihMsf

dusLmx vwloN kIqI ihMsf dy mukfbly Kflsy dI ihMsf KLudfeI isPqF aqy afqmk vrdfn nfl mflfmfl huMdI hY. Kflsy ny afpxI jdojihd ivc ieKlfk dI KUbsUrqI nUM ieho ijhf rwbI rMg dyxf hY ik jyqU dusLmx dI jLmIr AuWqy vI afpxy iksy gunfh df boJ pY jfey. ieh ieKlfkI ikRsLmf qF hI sMBv hY, jykr Kflsy dI gurU-ilv aqy gurU gMRQ sfihb df afpsI qfl nf tuwty. ieho sfzI muwK Dfrf hY qy Kfilsqfn dI mMijLl vwl jfx leI ieho sfzI pRyrnf qy afqmk bl df somf hY.

jykr Kflsy dI gurU-ilv aqy gurU gMRQ sfihb ivclf qfl hI Kflsy dI muwK Dfrf hY qF ies muwK Dfrf nfl gUVHIaF muhwbqF krn vfly juJfrUaF nfl vI do gwlF krnIaF jLrUrI hn. aijhf ies leI hY ikAuNik ieiqhfs dy ies iBafnk sMkt ivc ieho Kflsy df hrfvl dsqf hn. ieho akfl purK kI POj hY aqy ieho Kflsy dI sLuwD cyqnf dy pihrydfr hn aqy sfnUM vI AunHF df ngUxf ihwsf bxn df mfx hfsl hY.

TIk hY sfzf vfh vfsqf iek vwzI sMsfrI slqnq nfl hY, ijs kol duinafvI vsIly hn, ivigafnk qbdIlIaF dy hVHF df zrfvf hY, akl qy aml nUM Qkf dyx vfly vfr hn, sfzy ivc GuspYT krky sfnUM kmjLor krn dIaF jsUsI cflF hn, iKaflF dIaF acMiBq AuzfrIaF hn aqy ies qoN vI vwD srIrF dy lsLkr hn. pr iPr kI hoieaf? TIk hY srIrF ny lVnf hY pr bfdsLfhIaF srIrF dy jLor nfl nhIN kMbdIaF sgoN Kflsy dI rUh dy jLor nfl kMbdIaF hn. ieh Kflsy dI rUhfnI sLfn df hI bl sI ik muwTI Br isMG cmkOr dI gVHI ivc 10 lwK POjF nUM Jukf rhy sn.

ipCly iek dhfky ivc bRfhmxI ivcfrDfrf nfl rMgI hoeI hkUmq ivruwD asF sLhIdIaF dI iek JVI hI qF lf idwqI hY. chuM kUMtF ivc sfzI jY jY kfr hY. hux gwl kyvl Kfilsqfn dI sMBfvnf AuWqy hI kyNdirq nhIN hY. sgoN Bfrq dy keI iKwiqaF ivc sdIaF qoN dwbIaF kuclIaF kOmF afjLfdI leI mYdfn ivc inwqr afeIaF hn. ivsLysL krky dilq Brf bRfhmxvfd dy asr qoN mukq ho rhy hn. aKOqI eykqf qy aKMzqf dI hfl pfiraf AunHF AuWqy koeI asr nhIN krdf, ijnHF ny ies nfary ivc lukI ‘arUp cfl’ nUM smJ ilaf hY. pr ienHF pRfpqIaF dy bfvjUd asIN vwzIaF kmjLorIaF qy glqIaF qoN mukq nhIN.

juJfrU sMGrsL dIaF aMdrUnI kmjLorIaF

asIN afpxy sMGrsL dOrfn kuJ ieho ijhf kr bYTdy hF, jo ieKlfk pwKoN afsfDfrn qy pivwqr nhIN huMdf. asIN idRVHqf nfl Kfilsqfn dI mMijLl AuWqy pihrf qF dy rhy hF, pr ies mMijLl vwl jFdy sPLr AuWqy ajy qurn dI pUrI jfc sfnUM nhIN afeI. sfzf afpxy sMGrsL bfry anuBv pyqlf, sqweI qy Eprf hY. dhfikaF aqy sdIaF qwk vyKx vflI idwb idRsLtI ajy sfnUM nsIb nhIN hoeI.

asIN kuJ ieho ijhf kr bYTdy hF ijs nfl sfzy dusLmx nUM sfzy sLfnfmwqy ieiqhfs awgy pRsLn icMnH lfAux df mOkf iml jFdf hY. keI vfr sfzI sLmsLIr ny AunHF lokF dIaF KusLIaF, KyVy aqy cfa Kohy hn, ijnHF ny sfzI lihr nUM iswDy rUp ivc koeI Zfh nhIN lfeI huMdI.

ieMj jfpdf hY ijvyN asIN lokF ivc BYa AuqpMn kr rhy hF, jdik sfzf nOvyN pfqsLfh nfl ‘nf BYa dyx aqy nf BYa mMnx’ df iekrfrnfmf hY.

juJfrU vIro! ieMj ikAuN nhIN ho irhf hY ik sfzy amlF qy kfrnfimaF dy bhurMgI arQ qy alOikk pRBfv pYx? lokF nUM ieh kihx df mOkf ikAuN dyeIey ik sfzy mn, bcn qy krm ivckfr koeI zUMGf ivCoVf pY igaf hY. asIN ijwq ipCoN ijwq dy nsLy dI kmjLorI pflI bYTy hF aqy hfrn ipCoN hfr dy kfrnF dI Qfh nhIN pfAuNdy. ies qrHF hfrF df iek lMmf islislf sLurU ho jFdf hY. aijhI hflq ivc asIN Kflsy dI aMgmI cyqnf nfl ieksur hox leI gurU Gr awgy asIs dI iswk nhIN rwKdy.

asIN sLhIdIaF pf rhy hF, jylHF vI kwt rhy hF, jfbr df hr vfr Jwl rhy hF pr iPr vI sfzI mUl ibrqI ivc sLukr, sbr qy Drvfs dy guxF ny ajy pUrf vfs nhIN kIqf. kdy kdy sMsfrI ruqibaF dI sLfn, sjfvt qy qfkq sfnUM iKwcF pfAux lgdI hY aqy rUhfnI kImqF nUM iqlFjlI dy ky duinafvI kImqF dy cmqkfrF df isLkfr ho jFdy hF. aijhy smyN asIN afpxI ieKlfkI swucqf, sUrmgqI aqy rUhfnIaq df inafrf rUp dunIaF dy sB svfrQF qoN aCuh aqy Aucyrf rwKx leI gurU gMRQ sfihb awgy jodVIaF nhIN krdy.

sfzf gurU sfnUM imlx leI ibhbl hY

keI vfr asIN duibDf df isLkfr huMdy hF. ies qoN mukq hox leI gurU dy nyVy afAux dI QF dUr Bwjdy hF. asIN ieh vI Buwldy jf rhy hF ik jdoN Kflsy dI muwK Dfrf dy pihrydfrF ivc koeI vwzy mwqByd af Klox qF akfl qKLq AuWqy srbwq Kflsf vwloN kIqf gurmqf sfnUM XkInn joVdf qy rfh idKfAuNdf hY. CyvyN pfqsLfh gurU hirgoibMd sfihb dI ielfhI muhwbq nfl rMgy E sfzy juJfrU vIro! akfl qKLq vwl vhIrF ikAuN nhIN Gwq rhy. sfzf gurU bfhF iKlfr ky sfnUM imlx leI ibhbl hY. sfzI pIV afpxy aMdr smox leI Auh sfnUM AuzIk irhf hY.

keI vfr asIN bybuinafd sLMikaF nUM vsf ky afpxy hI aMdr DVy bxfAuNdy hF, DVy pfldy hF aqy iPr ‘afpxy DVy’ dI rfKI leI dujy DVy AuWqy qohmqF lfAuNdy hF aqy ieQy hI bws nhIN krdy sgoN sfzI sLmsLIr AunHF dIaF DOxF AuWqy izwgx ivc hI mfx smJdI hY. Kflsf pMQ dy juJfrUaF ny ihridaF nUM pivwqr krky, mn nIvF qy mq AuWcI krn dI duaf lY ky ies gMBIr cuxOqI df idRVHqf qy ipafr nfl sfhmxf krnf hY. kI sfzy jfx ipCoN juJfrU vIro ieMJ krogy?

imwTy mhury qoN sucyq rho

isr qlI AuWqy rwK ky qury kfPLly dy juJfrU hfxIE! Kflsy dI muwK Dfrf aqy ies dy sLuwD srUp dy nfl hI aigafn aqy iqRsLnf dI iek kmjLor pr bhuq KLqrnfk lihr dI vI pihcfx krn dI ieiqhfsk ijLMmyvfrI quhfzy hI moiZaF `qy hY. ies lihr ny swqf hfsl krn leI ‘ibprn kI rIq’ AuWqy cwlx dI sLrq nUM mnjLUr kr ilaf hY. iswKF pRqI pUrI hmdrdI dy Bys ivc afeI ies lihr ipCy luky svfrQF nUM smJo aqy ies ivruwD iek lgfqfr jhfd CyVo. inwky inwky rfjsI svfrQF ivc ieh lihr ilptI hoeI hY. ieh lihr joV qoVF ivc lwgI hoeI hY. ies lihr nfl juVy lokF df bRfhmx dI sMsfrI bfdsLfhI awgy isdk zol igaf hY. ieh ibpr sMsfr dy qfj qKLq qy sLfhI Purmfn AuWqy moihq ho cuwky hn. ienHF nUM kusMBVy dy rMg nfl ipafr hY. ienHF dy amlF ivc gurU nfnk dIaF aMgmI vftF df sMdysL nhIN hY. ienHF nUM iksy agMmI pRqIqI dI Jlk nhIN. ienHF dI avsQf ‘mn hor muwK hor’ vflI hY. ieh aYlfn kr idE ik ieh kwcy hn. ieh aYlfn kro ik ienHF ny bydfvf ilK idwqf hY. jy ienHF ny bydfvf pVvfAuxf hY aqy jykr Auh mihsUs krdy hn ik gurU nfnk swc df koeI nf koeI Byq AunHF ivc hY qF Auh iswDy qy spsLt ho ky Kfilsqfn dy sPr vwl afpxy kdm puwtx, nhIN qF Auh ieiqhfs dy kUVy krkt df iek Bfg bxy rihxgy.

mhfn AuWQl-puwQl bfry KflsfeI idRsLtIkox

‘rfsLtrpqI’ jI afpxy kOm nfl do gwlF krn ipwCoN iPr quhfnuM muKfiqb huMdy hF. jdoN asIN alivdf kih rhy hovFgy qF ieh dunIaF axigxq ivroDqfeIaF df iek ajb mylf hovygI. jykr iek anuBvI Jfq mfrI jfvy qF sfry sMsfr ivc iek AuWQl puwQl hY, iek vwzI ihljul hY. EprI njLry dyiKaF ieh iek ivnfsLkfrI krm idKfeI dy skdf hY. ieAuN mihsUs huMdf hY ijvyN mnuwKI cYn aqy amn ivc koeI Kll pY irhf hY. pr gihrfeIaF ivc jfx vflIaF idwb idRsLtIaF dy mflk ies nUM asloN hI vwKry nukqf ingfh qoN dyKdy hn.

mnuwK dI afjLfdI dI rIJ nUM iksy isstm dI kYd ivc nhIN rwiKaf jf skdf. ies sdIvI qFG nUM Kqm krn dy XqnF nUM asF ieiqhfs dy kUVy krkt ivc grk huMdy dyiKaf hY aqy vrqmfn aMdr vI ienHF XqnF nUM burI qrHF nfkfm huMdy dyK rhy hF.

mnuwK dI Dur gihrfeI ivc afjLfdI leI bldf ieh jjLbf hI sI ik ies ny PrFs dy mhfn ienklfb nUM jnm idwqf aqy iPr ies sdI dy sLurU ivc afqMk qy jLulm dI pRqIk bxI jLfr-sLfhI hkUmq nUM asF ieiqhfs ivc Zih ZyrI huMdy dyiKaf hY.

pr jLfrsLfhI dy KMzrF AuWqy jo vI isstm AuBry, Auh vI mnuwK dI sdIvIN afjLfdI dI rIJ dy vyg nUM nf qF sFB sky hn aqy nf hI smJ sky hn. ienHF vwzy vwzy mhwlF ivc qryVF pY rhIaF hn. sfzy simaF df ieh kYsf ivaMg hY ik Auho lok afjLfdI dy kfql bx gey hn ijnHF dy vzyiraF ny afjLfdI df JMzf sMsfr ivc bulMd kIqf sI.

mujLrmF dy Gurny

asIN ieh gwl bVy aPLsos nfl afK rhy hF ik Auh DrqI ijQy nfjLIaF ivruwD jUJidaF lwKF lokF ny jfnF idwqIaF, Auho sr-jLmIn awj isMGF dy kfqlF leI sLrngfh bx geI hY. sfzI murfd mhfn tflstfey 3 qy lYinn dy dysL sovIaq XUnIan aqy AunHF dy sihXogI pUrbI XUrp dy mulk hn, ijQy sYNkVy iswK gwBrUaF nUM ijLbfh krn vfly bUaf qy irbyro vrgy ajoky nfjLI sPfrqI ijLMmyvfrIaF inBfAux dy pwj hyT isafsI sLrn df afnMd mfx rhy hn. pr nfl hI sfnUM ienHF mulkF ivc afjLfdI leI Juwl rhy qfjLI hvf dy buwlHy ieh afs bMnfAuNdy hn ik mnuwKqf dy kfqlF leI ieh Gurny vI hux bhuqf icr surwiKaq nhIN rihxgy. sfzy leI Auh GVI dUr nhIN, jdoN ienHF mulkF dy lok afpxIaF sLfndfr rvfieqF AuWqy pihrf dy ky mfnvqf dy ienHF mujirmF nUM sfzy hvfly krngy qF jo Kflsy dI kichrI ivc ienHF nfl bxdf iensfPL kIqf jf sky.

Kfilsqfn df swc svIkfr kro

Kflsy AuWqy jLulm dI jo kflI bolI hnyHrI Juwl rhI hY aqy qsLwdd dI jo awg isMGF AuWqy vr rhI hY, Aus df QoVHf mfsf syk qF ilMkn4, aYmrsn, rUso5, vfltyar6 aqy sLYkspIar7 dIaF rUhF nUM vI phuMc igaf hovygf ikAuNik afpxI afjLfdI qy Kud muKqfrI leI sMgrfm krn vfly lokF dy lhU df rMg ieko hI huMdf hY. pr sfnUM ieh kihx dI iejfjLq idAu ik ienHF mhfn ivakqIaF dIaF DrqIaF dy lokF ivc afpxIaF rvfieqF nUM awgy qorn dI qFG mr rhI hY. AunHF dIaF rUhfnI kdrF kImqF AuWqy iek iBaMkr sokf af igaf hY aqy Auh vyK nhIN rhy ik Kfilsqfn dI sr-jLmIn AuWqy iek nvyN sUrj df pRkfsL ho irhf hY ijs dIaF ikrnF ny sfry bRihmMz nUM rosLn krnf hY. asIN AumId krdy hF ik Auh Kfilsqfn dI hkIkq nUM pRvfn krngy. asIN XU[aYn[E[ nUM vI apIl krFgy ik Auh Kfilsqfn dy swc nUM svIkfr kry, qF jo Kflsf kOm sMXukq rfsLtr dy cfrtr anusfr kOmFqrI amn qy surwiKaf nUM mjLbUq krn, Bfrq smyq sB mulkF nfl cMgy gvFZIaF vFg amn aqy sihxsLIlqf dy sbMDF nUM XkInI bxfAux leI sMsfr dy ieiqhfs ivc afpxf mhwqvpUrn Xogdfn pf sky.

mOq ivc vI ijLMdgI dI sLfn df prcm JUldf hY

‘rfsLtrpqI’ jI! asIN mOq dIaF awKF ivc awKF pfAux jf rhy hF, ikAuNik sfzf ieh ivsLvfs hY ik mOq ivc vI ijLMdgI dI sLfn df prcm Juwldf hY. asIN qF kI sfzI smuwcI kOm hI ‘qlI AuWqy sIs’ Drn dy krm ivcoN AupjI hY. iPr bdI dIaF bMdUkF sfnUM Blf kI zrfAuxgIaF?

ies byvPLf dOr ivc vI asIN sfbq qy isdkvfn ho ky afpxy mfhI nUM imlx jf rhy hF. sfzI sLhfdq iek ijsm vFg hovygI. sLhfdq dy rhy hF qF jo rUhfnI kImqF nUM pihl dyx dI isKLr nUM CUh skIey.

asIN ieAuN mihsUs kr rhy hF ijvyN sLhfdq ijLMdgI dy kuwl zrF, lflcF, srIr dIaF asLlIl BfvnfvF dy iqafg df nFa hY. Kflsy dI cynqf sLhfdq dy aml dOrfn hI vwD qoN vwD rosLn qy Kfils huMdI hY.

asIN sLhfdq dy rhy hF qF jo Kflsy dI kudrqI mOilkqf, ies dI inafrI Cwb qy ies df srsbjL ichrf iek vfr muV afpxy jfho jlfl ivc af ky sfry sMsfr nUM rOsLn kry. gurUaF ny iksy anMq KusLI ivc qurwT ky sfnUM afpxI muhwbq dI iek icxg bKsLI hY aqy ies icxg nfl asIN sfrf asmfn rosLn krn jf rhy hF. asIN ies rosLnI dI god ivc bYT ky pUrn KyVy ivc hF aqy sLhfdq dy sLONk ivc asIN azol iksy vwzI avsQf ivc ivcr rhy hF.

sfnUM ‘siqgurU’ iml igaf hY qy rfgF dIaF prIaF afpxy pirvfrF smyq sfnUM vDfeIaF dyx leI ies alOikk myly ivc puwjIaF hoeIaF hn.

sLhfdq df vI iek afpxf hI inrflf svfd huMdf hY. ieh kYsf ivsmfd hY jo Tos aqy axkhy jjLibaF qoN vI pry hY.

sfzI kOm nUM afKxf ik Auh Audfs nf hoey; ikAuNik asIN klgIaF vfly dI Xfd df diraf vgf idwqf hY. afKxf ik dsm pfqsLfh dI muhwbq df csLmf Puwt cuwkf hY aqy asIN sfbq isdkvfn ho ky iksy aidwK sLFqI qy sihj ivc mkql vwl jf rhy hF. asIN isdk dI anoKI iksLqI ivc svfr hF, ijQy smuMdr dIaF lihrF sfnUM zobx qoN asmrQ hn.

lgVI suQfin joVnhfrY joVIaf]
nfnk lhrI lK so afx zubx dyie nf mf iprI]

Kflsy df nfarf hY ik mOq ikqy vI afey iKVy mwQy kbUl kro. ies leI sMsfr Br ivc afjLfdI dy jjLby nfl bl rhy XoiDaF nUM afKxf ik sfzI llkfr mwTI nf pvy aqy mYdfny-jMg ivc AunHF dIaF golIaF dI qV-qV sfzI mOq dy vYx hox.

PFsI df rwsf sfnUM XfrVy dI glvwkVI vFg hI ipafrf hY pr jy sfzy AuWqy jMgI kYdI hox df ieljLfm hY qF asIN cfhFgy ik sfzIaF ihwkF ivcly sMc nUM golIaF dy cuMmx imlx qF jo sfzy grm lhU nfl Kfilsqfn dI pivwqr sr-jLmIn hor vI jLrKyjL hoey.

Kfilsqfn ijLMdfbfd!!!
Kfilsqfn leI sLhfdq df jfm pIx leI Auqfvly asIN hF :
hrijMdr isMG-suKdyv isMG (pUnf jylH, mhFrfsLtr, 4 meI 1990)
jmImF pVHo
Read Encosure
 

Back To Library

Back To Top

 

© Copyright Sikh Students Federation