|
jUn
`84 df sfkf ikAuN vfpiraf? koeI kfrn vI hoxgy! jy hux sB sLFqI idsdI hY qF
koeI vjHf qF hY?[[[ KOry asIN ieMqhF dI dirMdgI nfl kohy jFdy nOjvfnF nUM
dyKdy hoey, svflF smyq XKL ho gey hF| pr ipCly 20-25 virHaf dy mfrU asr aDIn
afey lok jKLmI svYmfx aqy cskdIaF hWzIaF smyq puWCdy hn ik “afiKr sfzf ksUr
kI sI? asIN jo sMqfp hMZfieaf, Ausdf kI isWtf inkilaf?” kOm dI hoxI nfl
juVIaF jo gWlF sn[[[ Auh ikWQy geIaF? ijhVy ivakqI jUn `84 smyN jF mgroN
sMGrsL ivc koeI ijMmyvfr QF rWKdy sn AunHF df aWj df rol kI hY? ieh afAux
vflI pIVHI `qy kI pRBfv pfeygf? ijMnHF svflF nUM lY ky jdo-jihd sLurU hoeI
sI kI AunHF ivcoN iek vI pUrf hoieaF?
afiKr
koeI ijMdgI gvfAuNx leI ikAuN iqafr huMdf ey? anykF isWK GrF dIaF do-do,
iqMn-iqMn pIVHIaF KLqm ho geIaF, pr ijnHF dy pMQk lIzrF dy JMzy AuTfey hoey
sn, Auh Ausy qrHF AuWQy hI brkrfr hn| ienHF df rol kI huMdf hY? ienHF df
ikrdfr kI ey? ijMnHF dy khy morcy lfey, afpxf KUn vhfieaf, AunHF ny ‘vylf’
afAuNx `qy svfl ‘sfzy hI KLUn’ ivc zubo idWqy| AunHF nUM hor vzyrI cODr imlI
pr kOm nUM kI imilaf-jLlflq[[[bypWqI[[[ byieWjLqI[[[grIbI[[[cutkly|
kuJ
smF pihlF lgBg sfrIaF isWK qfkqF dI bfdl nUM cMgf lIzr sfbq krn dI koisLsL
sI| hux tOhVy vWl vI Jfkx lWgIaF hn? (zyZ jF ZfeI-ZfeI bMidaF dy gruWp, jo
vWKrI soc dy dfavydfr hn, Auh vI afKr ienHF dI CF vWl hI ahuldy hn) iksy
smyN isWK kOm ienHF dohF nUM ienHF vrigaF smyq rWd kr cuWkI hY| kuJ ku sfPL
idl lok ipClIaF glqIaF nUM TIk krn dy pCqfvy jF kfhl ivc CWpVF iknfirEN hMs
lWBx dI koisLsL kr rhy hn| ieh sB kfsy nUM aKOqI gMBIr lok kih rhy hn ik
ieiqhfs gyVf Kf ky muV AuWQy hI af igaf hY| pr sfzI smJ ivc ieh smuWcy kOmI
ikrdfr dy inGfr dI avsQf hY ijs ivc sfDU isMG rfgI, jsbIr isMG afhlUvflIaf
qy rvI isWDU ijhy nmUny sLfml hn|
Dfrimk Kyqr ivc aKOqI pRcfrkF aqy rfjsI ipV ivc rvfieqI akflIaF df kbjLf
irhf hY| kOmI jjLby nfl BrpUr nOjvfn vrg shI rUp ivc afpxI QF nhIN bxf sikaf|
iesdf sB qoN vWzf kfrn isDFqk aqy jQybMdk Gft sI| kOmI hflfq aqy afly-duafly
dy pRBfv aDIn nOjvfn vrg bIqy smyN AudfsIn aqy afpxI pCfx pRqI sLWkI ho igaf
hY| ies ivc BivWK ivc hoNd df zr vI sLfml hY| pr sfzy pRcfrk gurbfxI aqy
ieiqhfs dI isWDV ivafiKaf krky joVn dI QF qoV rhy hn| iehI lok nOjvfn vrg
isr, ibnF kfrn jfxy, kOmI srUp iqafgx df dosL QWp rhy hn|
ijWQy
bhuqy ‘bfibaF’ ny afm lokF nUM mfnisk qOr `qy vrglfieaf hoieaf hY AuWQy kuJ
ku asMqF ny ‘qih idlI’ nfl syvf krky ieiqhfisk aqy siBafcfrk insLfnIaF imtf
ky sfnUM ‘sMgmrmrI nMg’ kr idWqf hY| dunIaF dy ieiqhfs ivc hflfq nUM bdl dyx
vflIaF aqy kOmF nUM aWgy iljfx vflIaF mhfn GtnfvF ivc ivdvfnF dI mhWqvpUrn
QF rhI hY| pr ipCly smyN ivc isWK kOm dy buWDIjIvIaF ny jo ijMmyvfrI inBfeI
Ausdf Kimafjf GWto-GWt sfzI pIVHI nUM qF BugqxF hI pvygf aqy ieiqhfs dI lkIr
ivc sfnUM hI Bugqxf cfhIdf hY|
nOjvfn vrg leI isDFqk pRpWkqf aqy kOmI cyqnf aiq jLrUrI hY| ies qoN ibnF
vWzIaF-vWzIaF, kurbfnIaF aqy dlyrI BrpUr kfrnfmy ajfeIN cly jFdy hn| isDFqk
aqy jQybMdk pRpWkqf sdkf hI isWK kOm ny jogIaF, bRfhmxF, mugl slqnq,
aMgryjLI sfmrfj aqy mOjUd hfkmF df sfhmxf kIqf aqy aWgy nUM krnf hY| jLrUrI
nhIN ik sfiraF nUM sfhmxy idsdf sB kuJ smJ afvy pr iksy rfh `qy qurn leI nf
isrPL vrqmfn nUM smJxf cfhIdf hY sgoN ieiqhfs nUM GoKxf aqy BivWK bfry socxf
vI bhuq jLrUrI hY|
iek
pIVHI dy smyN ivc [[[[ srvpWKI arfm dIaF byaMq shUlqF krky soc vI bdl geI hY|
asIN pRsLnF dy snmuWK hox dI bjfie ieDr-AuDr dIaF gWlF nfl sfrdy hF| dUijaF
dI nukqfcInI krdy hF| “dusLmx sfnUM mfr irhf hY” dy roxy rody hF| iksy
krfmfq dy vfprn dI bVI qIbrqf lfl AuzIk krdy hF| bxIaF bxfeIaF DfrnfvF qy
bVI CyqI XkIn krdy hF| jo ivvhfr ivc ihMdosqfn dI BfrU siBaqf dy isDfqF nfl
myl KFdf hY| isDFqk spWsLtqf aqy jQybMdk cyqnqf ibnF koeI kOmf lMbf icr jIa
nhIN skdI| ieh isDFq aqy pihcfx dy vKryvyN hI sn ijMnHF krky jUn `84 vfpiraf|
asIN ikWQy KVy hF[[[[? |